Πες το μ' έναν πίνακα - Ο Νταλί και οι Άλλοι

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΑ ΡΗΤΤΑ
Μαθήτρια του Γ4 (2023-2024)




Το πρόσωπο του πολέμου είναι ένας πίνακας του Ισπανού σουρεαλιστή Σαλβαδόρ Νταλί.
Δημιουργήθηκε κατά την περίοδο 1936-1941 και κατά τη διάρκεια της παραμονής του ζωγράφου στην Καλιφόρνια.
Βλέποντας αυτόν τον πίνακα, σίγουρα, μας δημιουργούνται πολλές απορίες σχετικά τόσο με τον δημιουργό του αλλά και με την πηγή της έμπνευσής του.
Έτσι, θα ήταν χρήσιμο, να ξεκινήσω την εργασία αυτή με μία σύντομη αναφορά στα γεγονότα που σημάδεψαν εκείνη την εποχή.

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Κατά την περίοδο 1936-1940, που δημιουργήθηκε αυτός ο πίνακας, συνέβησαν διαφορά γεγονότα στον πλανήτη τα οποία σημάδεψαν την παγκόσμια ιστορία.
Ισπανικός εμφύλιος:
Ο πόλεμος αυτός διήρκησε τρία χρόνια έχοντας ολέθριες συνέπειες.
Συγκεκριμένα υπήρξε η διαμάχη μεταξύ των Εθνικιστών (το συνόλο των πολιτών που υποστήριζαν το ισπανικό πραξικόπημα) και των Δημοκρατικών (οι υπερασπιστές της εκλεγμένης κυβέρνησης).
Τα αποτελέσματά του ήταν τραγικά: μέσα σε λιγότερο από δύο χρόνια πάνω από 400.000 άνθρωποι έχασαν την ζωή τους, οι υλικές ζημιές ανυπολόγιστες και οι κατεστραμένες πόλεις αναρίθμητες.




Β' Παγκόσμιος πόλεμος:

Ο παγκοσμίου κλίμακας αυτός πόλεμος διήρκησε από το 1939 έως το 1945 ξεπερνώντας, σε επίπεδο καταστροφών και θανάτων, την φαντασία και του πιο πολεμοχαρή, αδίστακτου ανθρώπου.
Συνολικά έλαβαν μέρος σε αυτόν περισσότερες από 30 χώρες και περισσότεροι από 100 εκατομμύρια άνθρωποι.
Το αποτέλεσμά του ήταν πάνω από 22.000.000 στρατιώτες νεκροί και πάνω από 40.000.000 πολίτες νεκροί.




Ας περάσουμε τώρα να ξαναδούμε τον πίνακα του Νταλί



ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΠΙΝΑΚΑ

Ο πίνακας απεικονίζει ένα κεφάλι δίχως σώμα να αιωρείται στην μέση της ερήμου.
Το πρόσωπό του έχει πάρει μία έκφραση φόβου και δυστυχίας.
Στις κόγχες των ματιών του υπάρχουν κι άλλα τέτοια πρόσωπα και στις κόγχες των άλλων προσώπων άλλα τόσα τέτοια... Αυτό το μοτίβο δεν φαίνεται να τελειώνει, δεν έχει τέλος.
Ένα ίδιο μοτίβο υπάρχει και στο στόμα του.
Κάτω δεξιά υπάρχει ένας σκελετός χεριού, δηλαδή ένα χέρι χωρίς σάρκα.
Κάθε φορά που κοιτάζει κάποιος τον πίνακα αυτό τα συναισθήματα που του δημιουργούνται είναι απερίγραπτα:
Του προκαλείται μια απέχθεια για αυτό που συμβολίζει, δηλαδή τον πόλεμο.
Παράλληλα, το κεφάλι μέσα στο στόμα του είναι τόσο ρεαλιστικό, που του δημιουργείται η αίσθηση του και μέσα στο δικό του στόμα. Νιώθει ότι στις κόγχες των ματιών του υπάρχουν επίσης άλλα τόσα πρόσωπα…
Όλες οι αισθήσεις φαίνεται να ενεργοποιούνται στην θέα αυτού του πίνακα.

ΤΟ ΑΝΤΙΠΟΛΕΜΙΚΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΠΙΝΑΚΑ
Το αντιπολεμικό μήνυμα του συγκεκριμένου πίνακα αναφέρεται, κυρίως,στα τρομακτικά συναισθήματα που βιώνει κάθε άνθρωπος που βρίσκεται σε εμπόλεμη ζώνη. Αυτό το οποίο προσπαθεί να μεταδώσει σε όποιον τον βλέπει είναι η αίσθηση του φόβου, της απελπισίας, της απόγνωσης και της δυστυχίας.
Κάθε φορά που γίνεται ένας πόλεμος, ο κόσμος γεμίζει από αναρίθμητα τέτοια πρόσωπα. Πρόσωπα ανθρώπων, τα οποία μετατρέπονται σε αυτό το έκτρωμα, περνώντας από την χαρά στην θλίψη.
Ο ζωγράφος, θέλησε με αυτόν του τον πίνακα να δείξει πως καθετί καλό μπορει να μετατραπεί στον χειρότερο εφιάλτη μας όταν συμβαίνει ένας πόλεμος.
Έτσι, το όνειρο κάθε ανθρώπου να ευτυχήσει, μπορεί να γίνει χίλια κομμάτια λόγω του πολέμου.
Παράλληλα, θα μπορούσε να εκφραστεί η άποψη πως αυτός ο πίνακας συμβολίζει τον ίδιο τον πόλεμο.
Το πρόσωπο αυτό, όπως ακριβώς και ο πόλεμος, είναι άσχημο, αηδιαστικό, τρομακτικό και δημιουργεί μία αίσθηση απέχθειας και τρόμου μαζί.
Ο ζωγράφος θέλει πολύ απλά να πει «Σταματήστε!», «Σταματήστε να κάνετε κάτι που μόνο σας καταστρέφει, σταματήστε να κάνετε κάτι που βάζει σε κίνδυνο τις ζωές σας, σταματήστε να πολεμάτε».
Παράλληλα, ο πίνακας του Νταλί, συμβολίζει και τις πολλές και καταστροφικές επιπτώσεις του πολέμου.
Τα αναρίθμητα κρανία συμβολίζουν του θανάτους και η έρημος θέλει να δείξει τι συμβαίνει σε κάθε μέρος όπου λαμβάνει χώρα ένας πόλεμος:
όλα ερημώνουν και καταστρέφονται αφανίζοντας, πολλές φορές, κάθε κατάλοιπο της ανθρώπινης ζωής.
Το χέρι κάτω δεξιά στην εικόνα συμβολίζει το θάνατο και την βιαιότητα του πολέμου.
Τέλος, ερχόμαστε στο συμπέρασμα ότι ο Σαλβαδόρ Νταλί είχε ως σκοπό να δείξει στον κόσμο ότι ο πόλεμος δεν έχει προτερήματα ούτε καμία φωτεινή πλευρά.
Δεν υπάρχει τίποτα το θετικό όσο και να ψάξει κανείς.
Το μόνο που υπάρχει είναι ο πόνος, η θλίψη, η απόγνωση και η καταστροφή.
Όταν επιλέγουμε να λύσουμε τις διαφορές μας μέσω του πολέμου είναι σαν να καταδικάζουμε τους εαυτούς μας να βιώσουν την πραγματικότητα αυτού του πίνακα.
Σίγουρα κάνεις δε θέλει να βιώσει πραγματικά τα όσα συμβαίνουν σε αυτόν, γιατί πολύ απλά κάνεις δεν θέλει να πεθάνει.
Έτσι, επιτυγχάνεται το αντιπολεμικό μήνυμα, μέσω της αποστροφής που δημιουργείται σε αυτόν που τον βλέπει, για αυτό που απεικονίζει.

Παράλληλα, όμως, με τον Νταλί υπάρχουν και άλλοι ζωγράφοι οι οποίοι επηρεασμένοι από τα γεγονότα της εποχής τους, δημιουργούν πίνακες με αντιπολεμικό μήνυμα οι οποίοι παρουσιάζουν, αν και όχι εμφανείς πολλές φορές, αλλά αρκετές ομοιότητες με τον πίνακα του Νταλί για τον οποίο έγινε λόγος στο παραπάνω κείμενο.

Η ΕΥΡΩΠΗ ΜΕΤΑ ΤΗ ΒΡΟΧΗ
Max Ernst




Ο πίνακας αυτός απεικονίζει την υποτιθέμενη Ευρώπη μετά από τον Β' Παγκόσμιο πόλεμο:
Διαλυμένη, εγκαταλελειμμένη, κατεστραμμένη.
Δεν υπάρχει τίποτα το οποίο να μας θυμίζει την Ευρώπη που ξέρουμε και αυτή είναι ακριβώς και η ομοιότητα με τον πίνακα του Νταλί:
Το αντιπολεμικό μήνυμα αφορά τις συνέπειες του πολέμου, το τι συμβαίνει μετά από αυτόν και όχι κατά τη διάρκεια αυτού.

ΣΚΗΝΗ ΠΟΛΕΜΟΥ
Maximillien Luce



Ο πίνακας αυτός αναφέρεται στον Α' Παγκόσμιο πόλεμο και όπως και οι άλλοι δύο, απεικονίζει τις συνέπειες του πολέμου.
Επιπροσθέτως, έχει ακόμη μια ομοιότητα με τον πίνακα του Νταλί:
Το αντιπολεμικό μήνυμα εκφράζεται και μέσω των ανθρώπων, δηλαδή φανερώνεται το μέγεθος του πόνου και των βασάνων τους.

Η ΑΠΟΘΕΩΣΗ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ
Vasily Vereshchagin



Ο πίνακας αυτός αναφέρεται, πιθανότατα, στην “Ματωμένη Εβδομάδα„ του 1871 (Γαλλικά στρατεύματα εισβάλλουν στην Παρισινή Κομμούνα, οι κάτοικοι της πόλης εμπλέκονται σε οδομαχίες και σκοτώνονται χιλιάδες Κομμουνάροι) και έχει δύο βασικές ομοιότητες με τον πίνακα του Νταλί:
α) Υπάρχουν αναρίθμητες νεκροκεφαλές.
Έτσι, το αντιπολεμικό μήνυμα αφορά τον θάνατο που σκορπίζει παντού ο πόλεμος.
Β) Η έρημος η οποία συμβολίζει τις συνέπειες του πολέμου:
Καταστροφή, εγκατάλειψη, χάος.

ΠΟΛΕΜΟΣ
Marc Chagall



Τον πίνακα αυτό δημιούργησε ο Ρώσος καλλιτέχνης Μαρκ Σαγκάλ και χαρακτηρίζεται έντονα από απλά προσωπικά στοιχεία .
Η έμπνευση του ζωγράφου είναι φανταστική, είναι βασισμένη κυρίως σε προσωπικά βιώματα και εκφράζει τη δική του τρομακτική αντίληψη για τη βιαιότητα και τις καταστροφικές συνέπειες του πολέμου.
Έτσι, το αντιπολεμικό μήνυμα του συγκεκριμένου πίνακα, παρουσιάζει πολλές ομοιότητες με αυτό του πίνακα του Νταλί:
Ο πόλεμος φέρνει μόνο καταστροφή, τίποτα άλλο. Κανένας δεν οφείλεταιουσιαστικά από αυτόν και σκορπίζει τον θάνατο όπου και αν βρεθεί.
Οι άνθρωποι υποφέρουν, τα ζώα υποφέρουν, η φύση υποφέρει, οι πόλεις καταστρέφονται και ερημώνουν και ο φόβος και ο πόνος κυριαρχούν ανάμεσα στους ανθρώπους.

Τέλος, αν υπάρχει κάτι το κοινό ανάμεσα σε όλους τους προαναφερθέντες πίνακες, είναι τα συναισθήματα που σου δημιουργούν όταν τους βλέπεις:
Θλίψη, φόβος, απέχθεια για αυτό που απεικονίζουν, απαισιοδοξία και οργή.



Η ΤΥΧΗ ΤΟΥ ΒΕΤΕΡΑΝΟΥ
A.P.Tkachov, S.P.Tkachov



Φαινομενικά, δεν υπάρχει τίποτα που να συνδέει αυτόν τον πίνακα με τον πίνακα του Νταλί, όμως με μια δεύτερη ματιά αυτό αλλάζει.
Το πρόσωπο της γριάς γυναίκας είναι τόσο χλωμό, απελπισμένο, φοβισμένο και τρομαγμένο που επί της ουσίας είναι ακόμα ένα πρόσωπο του πολέμου.
Βάζοντας τους δύο πίνακες δίπλα-δίπλα, η ομοιότητα μεταξύ του προσώπου της γυναίκας και του προσώπου του άλλου πίνακα είναι τρομακτική και επαληθεύει το πόσο βγαλμένος από τη ζωή είναι ο πίνακας του Νταλί.
Έτσι και το αντιπολεμικό μήνυμα:
Ο πόλεμος φέρνει μόνο πόνο και φόβο, τίποτα άλλο.

ΤΑ ΝΕΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ
Louisa Starr Canziani



Ο πίνακας αυτός, όπως και ο προηγούμενος, δεν φαίνεται να έχει κάποιου είδους σχέση με τον πίνακα του Νταλί, παρ’ όλα αυτά , σε αυτόν έχουμε ακόμα δύο πρόσωπα του πολέμου.
Και οι δύο άνθρωποι της εικόνας αποτελούν αυτό που ο Νταλί επέλεξε να εκφράσει μέσω εκείνου του αηδιαστικού προσώπου:
Ο πόλεμος φέρνει μόνο πόνο , θάνατο και απώλεια.
Τέλος, αν κάτι είναι κοινό σε αυτούς τους δυο πίνακες και σε αυτόν του Νταλί, είναι τα συναισθήματα της λύπης, της συμπόνιας προς τα πρόσωπα που απεικονίζονται και της στεναχώριας.

Τέλος, και έχοντας στο μυαλό όλα τα παραπάνω ήρθε η ώρα να κάνουμε και εμείς την αιώνια ερώτηση των ανθρώπων:
Γιατί γίνονται πόλεμοι αφού προκαλούν τέτοιο κακό;
Η απάντηση είναι για το χρήμα.
Για το χρήμα και για τη δύναμη που δεν μπορεί να αναστήσει ανθρώπους ή να γυρίσει τον χρόνο πίσω.
Για το χρήμα και για τη δύναμη που, παρ’ όλο που ακούγονται σπουδαία και ισχυρά, είναι ότι πιο αδύναμο και ανίσχυρο υπάρχει στον κόσμο.
Και γιατί αυτό; Γιατί δεν μπορούν με κανέναν τρόπο να ελέγξουν την φύση.

Ο λόγος που διάλεξα να μιλήσω για αυτόν τον πίνακα του Νταλί και να τον συνδέσω με τους υπόλοιπους είναι γιατί μόλις είδα το “Πρόσωπο του πολέμου” εντυπωσιάστηκα από το πόσο αληθοφανές και τρομακτικό φαινόταν παρά το γεγονός ότι είναι απλώς ένας πίνακας.
Έπειτα, μέσω των συνδέσεων του αντιπολεμικού μηνύματός του με τα αντίστοιχα άλλων πινάκων, άλλων ζωγράφων, κατάλαβα το εξής:
όλοι οι λαοί έχουν μεταξύ τους πάρα πολλές διαφορές στον τρόπο σκέψης τους , παρ’ όλα αυτά υπάρχει κάτι που στα μυαλά όλων των ανθρώπων, ανεξαρτήτως φύλου, καταγωγής, κοινωνικής ταξης, είναι το ίδιο:
Ο πόλεμος.

ΠΗΓΕΣ

Βικιπαίδεια
Πολεμικός Κήρυξ
https://results.medium.com
Prezi
the8percent
https://ebooks.edu.gr
In. gr
https://www.pinterest.com
Sansimera.Gr
Μηχανή του χρόνου
https://www.kathimerini.gr
https://www.haf.gr

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Γκουέρνικα Πάμπλο Πικάσο- ένας πίνακας αντιπολεμικό μνημείο

Τα Ζα

Η Φρίκη του πολέμου