Τα Ζα
εργασία της μαθήτριας του Γ2
Στέλλας Μπινιάρη
και της μαθήτριας του Γ4
Σοφίας Τσούχλου
Τα ζα
(απόσπασμα από το Η ζωή εν τάφω)
Στράτης Μυριβήλης
Τα ζα στον πόλεμο! Σήμερα από το πρωί συλλογιούμαι μόνο αυτό. Καλά εμείς οι ανθρώποι. Έχουμε τα συμφέρα μας, τις ιδεολογίες μας, τις λόξες μας, τις μεγαλομανίες και τους ενθουσιασμούς μας. Απ' όλα αυτά μαγειρεύεται περίφημα ο πόλεμος. Έχουμε και τις πονηριές μας, για να γλιτώνουμε σαν δούμε τα ζόρικα. Τ' αμπριά μας, τα νοσοκομεία, ακόμα και τις λιποταξίες. Όμως τ' αγαθά τα ζα που τα επιστρατεύουμε να κάμουν μαζί μας τον πόλεμο;
Θαρρώ πως, όταν καμιά φορά οι ανθρώποι βγάλουν από μέσα τους την επιληψία του ομαδικού σκοτωμού, θα 'χουν όλο το δίκιο να ντρέπουνται σ' όλη τους τη ζωή και μόνο γι' αυτό: που τραβήξανε και τ' αθώα τα ζα στον πόλεμο. Στοχάζουμαι πως κάποτε θα είναι ένα απ' τα πιο μαύρα σημάδια της Ιστορίας των Ανθρώπων.
Η Μεραρχία μας κουβάλησε μαζί της απ' το νησί και μια συζυγαρχία γαϊδάρους. «Συζυγαρχία ημιόνων» γράφεται στα χαρτιά. Μα η αλήθεια είναι πως έχει μόνο γαϊδάρους. Υποφέρανε πολύ ώσπου να τους μπάσουνε στα βαπόρια. Το ίδιο και σαν τους ξεφορτώνανε στη Θεσσαλονίκη. Τους αρπούσε το βίντσι μουγκρίζοντας θυμωμένα και τους σήκωνε ανάερα μέσα στη γερή φασκιά τους. Αυτό τους ξετρέλαινε. Κι η τρομάρα τους ήταν εκπληχτικά ζωγραφισμένη μέσα στα έξαλλα μάτια τους. Κλωτσούσανε στο κενό, φρουμάζανε, στριφογύριζαν τους βολβούς και το πετσί τους ρυτίδιαζε απ' τη φρίκη. Κατόπι περάσανε μαζί μας όλη τη Μακεδονία φορτωμένοι πυρομαχικά. Τα 'χανε κι αυτοί με τους Γερμανούς, με τους Τούρκους, με τους Βουλγάρους. Σα μπήκαμε 'μείς στο χαράκωμα, ο όρχος τους στήθηκε στην Κούπα. Είναι ένα χωριό πίσω από τις γραμμές μας, ρημαγμένο από το πυροβολικό. Μένουν εκεί μονάχα κάτι Φραντσέζοι φουρναραίοι. Εκεί στην Κούπα, μέσα σε μιαν όμορφη χαράδρα, έστησε τα παλούκια της η «Συζυγαρχία των ημιόνων» της Μεραρχίας μας.
Τα ζα ξεκουραστήκανε κάμποσες μέρες απ' το πολυμερίτικο περπάτημα που τα 'χε παραζαλισμένα στην κούραση. Ξανεσάνανε. Βρήκανε κιόλας μπόλικο χορτάρι, φάγαν και πήραν απάνω τους. Καρδάμωσαν. Τότες προσέξανε πως ήταν χαρά Θεού πάνω στη γης, κι ο Έρωτας κέντριζε όλα τα πάντα, από τα μαμούδια ως τα λουλούδια, να μπούνε μέσα στο παναιώνιο πανηγύρι της αναπαραγωγής. Oι γαϊδάροι ακούσαν το μεγάλο κάλεσμα και απάντησαν με το ερωτικό τους σάλπισμα: παρών! Υπάκουγα, γεμάτα αθωότητα κι ανηξεριά σαν όλα τα ζα. Η χαράδρα βούιξε από τα παράφωνα επιθαλάμια χλιμιντρίσματα. Και ο αντίλαλος πήρε τα ερωτικά σαλπίσματα και τα πήγε ως πέρα στο Περιστέρι.
Ένα αεροπλάνο ξεκίνησε τότες βουΐζοντας απ' αντίκρυ. Ήρθε κι έκοψε ένα-δυο γύρους πάνω από τη χαράδρα. Αυτοί το χαβά τους. Κατόπι γύρισε πίσω μέσα στην αποθέωση των οβίδων, που έσκαζαν στον ουρανό σαν ένα κοπάδι άσπρα προβατάκια που όλο και πλήθαιναν γύρω του.
Oι γαϊδάροι δεν ξέρουν από αεροπλάνα. Ήτανε κιόλας τόσο σύγκορμα παραδομένοι στη χαρά της ζωής, που δεν τους απόμενε καιρός να προσέξουν τίποτ' άλλο.
Σε λίγο η λαγκαδιά βόγγησε βαριά από μια σειρά εκρήξεις και σουβλερές σφυριξιές. Ήταν ένα σωστό μακελειό αθώων. Τα ζα ξεκοιλιάστηκαν, σφάχτηκαν πάνω στο τρυφερό χορτάρι, αγκρισμένα μέσα στο μεθύσι της γεννητικής τους χαράς. Ψοφούσαν κι ανεστέναζαν σαν ανθρώποι. Πέφτανε χάμου και ξεψυχούσαν σιγά σιγά, γύριζαν το λαιμό κοιτάζοντας λυπητερά τα εντόσθιά τους, που σάλευαν σαν κοκκινωπά φίδια ανάμεσα στα πόδια τους. Κουνούσαν απάνω-κάτω τα χοντρά τους κεφάλια δίχως να καταλαβαίνουν τίποτα. Ανετρίχιαζαν, τρέμανε τα ρουθούνια τους, ανοίγανε τα πλατιά χείλια ξεσκεπάζοντας τα δόντια τους και σερνόντανε με τσακισμένα πόδια. Πεθαίνανε στο τέλος βρέχοντας τα λουλούδια με το αίμα τους, και τα μεγάλα μάτια τους ήταν γεμάτα απορίες και πόνους. Ένα γαϊδουράκι με τσακισμένη τη ραχοκοκαλιά χαμόσερνε καμιά δεκαπενταριά μέτρα το κορμί του, ακουμπώντας μόνο στα μπροστινά πόδια. Κατόπι αναδιπλώθηκε, γύρισε το κεφάλι προς τη μεγάλη λαβωματιά του κι αγκομαχούσε πολλήν ώρα ώσπου να παραδώσει.
Ένας ημιονηγός, μόλις άρχισε ο βομβαρδισμός, βάλθηκε να τρέχει σαστισμένος. Βαστούσε γερά το χαλινάρι του γαϊδάρου του κι έτρεχε σαν τρελός. Έφτασε έτσι ως τ' αμπριά των Φραντσέζων ψωμάδων. Εκεί πια, μέσα στα γιούχα της φανταριάς, πήρε είδηση πως έσερνε πίσω του το κεφάλι του γαϊδάρου θερισμένο απ' το λαιμό.
Μέσα στα κλειδωμένα δόντια του το ζο κρατούσε ακόμα μια τούφα κίτρινες μαργαρίτες ματωμένες.
Το συγκεκριµένο απόσπασµα περιέχεται στο βιβλίο «Η ζωή εν τάφω» (1931) του Στρατή Μυριβήλη.
Πρόκειται για ένα βιβλίο µε αυτοβιογραφικό χαρακτήρα, το οποίο στο µεγαλύτερο µέρος του παρουσιάζεται ως ηµερολόγιο του λοχία Κωστούλα κατά τη διάρκεια των πολεµικών επιχειρήσεων.
Το βιβλίο χωρίζεται σε αφηγηµατικές ενότητες σύµφωνα να µε τη φυσική πορεία της πολεµικής ζωής του λοχία, από το µακεδονικό µέτωπο ως τον Α΄ Παγκόσµιο πόλεµο.
Επίσης, το έργο αυτό συνιστά το αντιπροσωπευτικότερο ελληνικό αντιπολεµικό λογοτέχνηµα.
Ενότητες
α) «Τα ζα… ανθρώπων» Άνθρωποι και ζώα αντιμέτωποι με τον παραλογισμό του πολέμου
β) «Η μεραρχία μας… της Μεραρχίας μας» Η μεταφορά των ζώων στο μέτωπο
γ) «Τα ζα… στο Περιστέρι» Η ζωή των γαϊδουριών
δ) «Ένα αεροπλάνο...να παραδώσει» Η μακράβια εξόντωσή τους από τον βομβαρδισμό
ε) «Ένας ημιονηγός...ματωμένες»Ο τραγκελαφικός επίλογος
ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ
Είναι ένα από τα τρία είδη του πεζού λόγου.
Είναι μια εκτενής, πολυεπίπεδη και πολυπρόσωπη πολλές φορές αφήγηση. Το μυθολογικό υλικό είναι εκτεταμένο και πολύπλοκο και εξελίσσεται σε πολλά επίπεδα χρόνου και χώρου.
Ανάλογα με τον σκοπό του συγγραφέα και το περιεχόμενο του έργου, το νεοελληνικό μυθιστόρημα μπορεί να διαιρεθεί σε πολλά είδη (ιστορικό, ηθογραφικό, αστικό κ.λπ.)
ΑΝΤΙΠΟΛΕΜΙΚΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ
Στο είδος αυτό αναπαρίστανται τα δεινά των πολέμων με σκοπό αντιπολεμικό.
Μερικές φορές όμως υπάρχουν συγγραφείς που περιγράφουν και υμνούν το μεγαλείο του πολέμου και τα ηρωικά κατορθώματα των πρωταγωνιστών.
Θέμα
Τα θέμα του αποσπάσματος είναι η αγριότητα και ο παραλογισμός του πολέμου, με θύματα όχι μόνο τους ανθρώπους αλλά και τα ανυπεράσπιστα ζώα, καθώς και η αδυναμία του ανθρώπου να αντιδράσει σε αυτή τη βαρβαρότητα.
Αφήγηση: Η αφήγηση είναι πρωτοπρόσωπη. Ο αφηγητής είναι πρωτοπρόσωπος και ομοδιηγητικός. Η αφήγηση γίνεται με εσωτερική εστίαση και είναι γραμμική δηλαδή ακολουθείται η χρονολογική σειρά που έγιναν τα αφηγούμενα γεγονότα.
Χρησιμοποιείται το πρώτο ενικό και το πρώτο πληθυντικό πρόσωπο.
Με το πρώτο ενικό πρόσωπο ο αφηγητής εκφράζει πιο πολύ προσωπικές θέσεις και απόψεις, ενώ στη δεύτερη περίπτωση με τη χρήση του πρώτου πληθυντικού προσώπου εκφράζεται ως μέλος του συλλογικού εμείς.
Ωστόσο υπάρχουν και παράγραφοι όπου η αφήγηση δίνει την εντύπωση ότι μετατρέπεται σε τριτοπρόσωπη.
Χρόνος:
Ο χρόνος δεν δηλώνεται. Γνωρίζουμε όμως έχοντας υπόψιν μας το έργο από το οποίο προέρχεται το απόσπασμα, πως τα γεγονότα διαδραματίζονται στη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Τόπος: Κάποιο νησί, η Θεσσαλονίκη και το Μέτωπο της Μακεδονίας.
Γλώσσα και ύφος. Η γλώσσα είναι δημοτική, καλοδουλεμένη και πλούσια .Γίνεται χρήση λαϊκών τύπων που συνδυάζονται με άριστο χειρισμό του λεξιλογίου.Έτσι επιτυγχάνεται απόλυτη ακριβολογία και σαφήνεια.
ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΥΡΙΒΗΛΗΣ
Ο Στρατής Μυριβήλης (1822 – 1969) γεννήθηκε στη Μυτιλήνη µε το πραγµατικό όνοµα Μιχαήλ Σταµατόπουλος.
Το 1912 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα και γράφτηκε στο Πανεπιστήµιο, εργαζόµενος παράλληλα ως συντάκτης σε περιοδικά και εφηµερίδες.Τις σπουδές του εγκατέλειψε σύντοµα για λόγους βιοπορισµού.
Κατατάχτηκε εθελοντικά το 1912 και πολέµησε στους βαλκανικούς πολέµους (όπου τραυµατίστηκε στο πόδι), στον πρώτο παγκόσµιο πόλεµο και στη Μικρασιατική εκστρατεία (ως ανθυπολοχαγός).
Μετά την καταστροφή της Σµύρνης έφυγε για τη Λέσβο, όπου έζησε ως το τέλος του 1932, οπότε εγκαταστάθηκε µε την οικογένειά του στην Αθήνα.
Κατά τη διάρκεια του πρώτου παγκοσµίου πολέµου άρχισε να γράφει τη Ζωή εν τάφω.
Τιµήθηκε µε το Κρατικό Βραβείο Πεζογραφίας (1940 για το Γαλάζιο βιβλίο) και το Σταυρό του Ταξιάρχη του Βασιλικού Τάγµατος του Γεωργίου Α΄ (1959).
Πέθανε άρρωστος από βρογχοπνευµονία στο νοσοκοµείο του Ευαγγελισµού στην Αθήνα.
Η πρώτη εµφάνιση του Στρατή Μυριβήλη στο χώρο της λογοτεχνίας σηµειώθηκε το 1915 µε τη συλλογή διηγηµάτων Κόκκινες ιστορίες.
Στα πρώτα του βήµατα συνδέθηκε µε τη λογοτεχνική γενιά του 1920, η οποία δέχτηκε έντονη την επίδραση του Κωστή Παλαµά των κοινωνικοπολιτικών γεγονότων των αρχών του αιώνα (Ελληνοτουρκικός Πόλεµος του 1897, Πρώτος Παγκόσµιος Πόλεµος, Μικρασιατική Καταστροφή).
Σύντοµα ωστόσο αποδεσµεύθηκε από την απαισιόδοξη κοσµοθεωρία των συγχρόνων του και αναδείχθηκε ως ένας από τους µεγαλύτερους αντιµιλιταριστές συγγραφείς της Ευρώπης και πρόδροµος της γενιάς του Τριάντα.
Το λογοτεχνικό έργο του Στρατή Μυριβήλη βασίζεται στη ζωή του, καθώς ο πόλεµος, οι στρατιώτες, ο θάνατος, ο ίδιος του ο εαυτός αποτέλεσαν τα θέµατα των διηγηµάτων του, στα οποία κυριαρχεί ο ανθρωπισµός και η φυσιολατρία.
Τέλος, κύρια χαρακτηριστικά του λογοτεχνικού του έργου αποτελούν η ρεαλιστική εξιστόρηση, η περιγραφική µαεστρία και ο έντονος λυρισµός.
Έγραψε µυθιστορήµατα (Η ζωή εν τάφω, Η δασκάλα µε τα χρυσά µάτια, Η Παναγιά η γοργόνα), µία νουβέλα (Βασίλης ο Αρβανίτης), συλλογές διηγηµάτων (Το πράσινο βιβλίο, Το γαλάζιο βιβλίο, Το κόκκινο βιβλίο, Το βυσσινί βιβλίο), ταξιδιωτικές εντυπώσεις, παιδική λογοτεχνία, δοκίµια.
Η ζωή εν τάφω
Η ζωή εν τάφω είναι το πρώτο μυθιστόρημα που έγραψε ο λογοτέχνης Στράτης Μυριβήλης, και ένα από τα πιο δημοφιλή και εμβληματικά μυθιστόρηματα της ελληνικής λογοτεχνίας του 20ού αιώνα.
Στο μυθιστόρημα, βασισμένο στις προσωπικές εντυπώσεις του συγγραφέα, εξιστορείται η φρίκη όχι μόνο του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά και κάθε πολέμου γενικότερα.
Ο λοχίας του πεζικού Αντώνης Κωστούλας καταγράφει σε γράμματα-ημερολόγιο, που σκοπεύει να στείλει στην αγαπημένη του, τις εμπειρίες, τις σκέψεις και τα συναισθήματά του, κατά την περίοδο που αυτός πολεμάει στο Μακεδονικό Μέτωπο το 1917.
Στη μορφή του βιβλίου, το έργο πρωτοκυκλοφόρησε το 1924, αλλά δεν πήρε την οριστική μορφή του, παρά μόνο στην 7η έκδοση του 1955. Μέχρι το 1990, το βιβλίο είχε κάνει περισσότερες από 25 ανατυπώσεις και είχε κυκλοφορήσει σε περισσότερα από 120.000 αντίτυπα.
Το έργο αποτελεί το πρώτο μέρος της μυθιστορηματικής τριλογίας του Μυριβήλη, με δεύτερο τη Δασκάλα με τα χρυσά μάτια (1933, η μικρασιατική εκστρατεία και καταστροφή) και τρίτο την Παναγιά τη Γοργόνα (1948, η εγκατάσταση του Ελληνισμού της Μικρασίας στα ελλαδικά χώματα).
ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΕΠΕΛΕΞΑ
Στέλλα Μπινιάρη
Το συγκεκριμένο απόσπασμα το διάλεξα επείδη ο ποιητής μέσα από αυτό απεικονίζει με ωμό ρεαλισµό και περιγραφική µαεστρία την αγριότητα και τον παραλογισµό του πολέµου µέσα από την περιγραφή µιας σκηνής, στην οποία εξοντώνονται αδικαιολόγητα, αθώα και ανυπεράσπιστα «επιστρατευµένα» ζώα.
Με λίγα λόγια μας δείχνει με ρεαλιστικό τρόπο την ασχήμια ενός πολέμου και την καταστροφή που μπορεί να προκαλέσει στην φύση.
ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΕΠΕΛΕΞΑ
Σοφία Τσούχλου
Διάλεξα αυτό το κείμενο γιατί έχει συγκλονιστική περιγραφή, καθώς μεταφέρει στον αναγνώστη την ωμότητα και την φρίκη του πολέμου.
Διαβάζοντας το συνειδητοποιεί κανείς πόσα ζώα και άμαχος πληθυσμός χάνουν την ζωή τους άδικα καθημερινά.
Επιπλέον ένιωσα τεράστια θλίψη διαβάζοντας την ρεαλιστική σκηνή της ζωοκτονίας όπου περιγράφεται ο θάνατος των αθώων ζώων.
Το αντιπολεμικό μήνυμα είναι ξεκάθαρα στην περιγραφή της εξόντωσης των ζώων όπου ο Μυριβήλης μας δημιουργεί σκληρές εικόνες και μας δείχνει την ματαιότητα του πολέμου.
Ο συγγραφέας συγκρίνει την τύχη των ανθρώπων και των ζώων στις πολεμικές επιχειρήσεις.
Θεωρεί πως τα ζώα αδικούνται περισσότερο σε τέτοιες καταστάσεις καθώς είναι αθώα εντελώς ανυπεράσπιστα και άκακα όντα, τα οποία εκτίθονται άθελα τους και με άδικο τρόπο στην παράλογη βία του πολέμου.
Τα ζώα υφίστανται τις συνέπειες ενός πολέμου, που προκαλούν οι άνθρωποι εξαιτίας των «συμφερόντων τους», των «ιδεολογιών», της «λόξας», της «μεγαλομανίας» και των «ενθουσιασμών» τους.
Οι ματωμένες μαργαρίτες που εξακολουθούν να βρίσκονται στο στόμα του ζώου, φανερώνουν ότι ο θάνατος το βρήκε την που ανυποψίαστο γευόταν τη χαρά της ζωής. Συμβολίζουν την ζωή που κόπηκε βίαια και απότομα, την χαρά που δεν ολοκληρώθηκε. Ταυτόχρονα όμως συμβολίζουν την ζωή που συνεχίζεται μέσα στην φρίκη του πολέμου και η οποία διεκδικεί δυναμικά την παρουσία της, στέλνοντας παράλληλα το μήνυμα κατά του πολέμου.
ακολουθεί το απόσπασμα σε audiobook
ΠΗΓΕΣ
1. Gym-ariogeion.fareth.sch.gr
2. Filologikagymnasium.blogspot.com
3. Brogs.sch.gr
4. Ksefteri.edu.gr
5. Wikipedia.org
Στέλλας Μπινιάρη
και της μαθήτριας του Γ4
Σοφίας Τσούχλου
Τα ζα
(απόσπασμα από το Η ζωή εν τάφω)
Στράτης Μυριβήλης
Τα ζα στον πόλεμο! Σήμερα από το πρωί συλλογιούμαι μόνο αυτό. Καλά εμείς οι ανθρώποι. Έχουμε τα συμφέρα μας, τις ιδεολογίες μας, τις λόξες μας, τις μεγαλομανίες και τους ενθουσιασμούς μας. Απ' όλα αυτά μαγειρεύεται περίφημα ο πόλεμος. Έχουμε και τις πονηριές μας, για να γλιτώνουμε σαν δούμε τα ζόρικα. Τ' αμπριά μας, τα νοσοκομεία, ακόμα και τις λιποταξίες. Όμως τ' αγαθά τα ζα που τα επιστρατεύουμε να κάμουν μαζί μας τον πόλεμο;
Θαρρώ πως, όταν καμιά φορά οι ανθρώποι βγάλουν από μέσα τους την επιληψία του ομαδικού σκοτωμού, θα 'χουν όλο το δίκιο να ντρέπουνται σ' όλη τους τη ζωή και μόνο γι' αυτό: που τραβήξανε και τ' αθώα τα ζα στον πόλεμο. Στοχάζουμαι πως κάποτε θα είναι ένα απ' τα πιο μαύρα σημάδια της Ιστορίας των Ανθρώπων.
Η Μεραρχία μας κουβάλησε μαζί της απ' το νησί και μια συζυγαρχία γαϊδάρους. «Συζυγαρχία ημιόνων» γράφεται στα χαρτιά. Μα η αλήθεια είναι πως έχει μόνο γαϊδάρους. Υποφέρανε πολύ ώσπου να τους μπάσουνε στα βαπόρια. Το ίδιο και σαν τους ξεφορτώνανε στη Θεσσαλονίκη. Τους αρπούσε το βίντσι μουγκρίζοντας θυμωμένα και τους σήκωνε ανάερα μέσα στη γερή φασκιά τους. Αυτό τους ξετρέλαινε. Κι η τρομάρα τους ήταν εκπληχτικά ζωγραφισμένη μέσα στα έξαλλα μάτια τους. Κλωτσούσανε στο κενό, φρουμάζανε, στριφογύριζαν τους βολβούς και το πετσί τους ρυτίδιαζε απ' τη φρίκη. Κατόπι περάσανε μαζί μας όλη τη Μακεδονία φορτωμένοι πυρομαχικά. Τα 'χανε κι αυτοί με τους Γερμανούς, με τους Τούρκους, με τους Βουλγάρους. Σα μπήκαμε 'μείς στο χαράκωμα, ο όρχος τους στήθηκε στην Κούπα. Είναι ένα χωριό πίσω από τις γραμμές μας, ρημαγμένο από το πυροβολικό. Μένουν εκεί μονάχα κάτι Φραντσέζοι φουρναραίοι. Εκεί στην Κούπα, μέσα σε μιαν όμορφη χαράδρα, έστησε τα παλούκια της η «Συζυγαρχία των ημιόνων» της Μεραρχίας μας.
Τα ζα ξεκουραστήκανε κάμποσες μέρες απ' το πολυμερίτικο περπάτημα που τα 'χε παραζαλισμένα στην κούραση. Ξανεσάνανε. Βρήκανε κιόλας μπόλικο χορτάρι, φάγαν και πήραν απάνω τους. Καρδάμωσαν. Τότες προσέξανε πως ήταν χαρά Θεού πάνω στη γης, κι ο Έρωτας κέντριζε όλα τα πάντα, από τα μαμούδια ως τα λουλούδια, να μπούνε μέσα στο παναιώνιο πανηγύρι της αναπαραγωγής. Oι γαϊδάροι ακούσαν το μεγάλο κάλεσμα και απάντησαν με το ερωτικό τους σάλπισμα: παρών! Υπάκουγα, γεμάτα αθωότητα κι ανηξεριά σαν όλα τα ζα. Η χαράδρα βούιξε από τα παράφωνα επιθαλάμια χλιμιντρίσματα. Και ο αντίλαλος πήρε τα ερωτικά σαλπίσματα και τα πήγε ως πέρα στο Περιστέρι.
Ένα αεροπλάνο ξεκίνησε τότες βουΐζοντας απ' αντίκρυ. Ήρθε κι έκοψε ένα-δυο γύρους πάνω από τη χαράδρα. Αυτοί το χαβά τους. Κατόπι γύρισε πίσω μέσα στην αποθέωση των οβίδων, που έσκαζαν στον ουρανό σαν ένα κοπάδι άσπρα προβατάκια που όλο και πλήθαιναν γύρω του.
Oι γαϊδάροι δεν ξέρουν από αεροπλάνα. Ήτανε κιόλας τόσο σύγκορμα παραδομένοι στη χαρά της ζωής, που δεν τους απόμενε καιρός να προσέξουν τίποτ' άλλο.
Σε λίγο η λαγκαδιά βόγγησε βαριά από μια σειρά εκρήξεις και σουβλερές σφυριξιές. Ήταν ένα σωστό μακελειό αθώων. Τα ζα ξεκοιλιάστηκαν, σφάχτηκαν πάνω στο τρυφερό χορτάρι, αγκρισμένα μέσα στο μεθύσι της γεννητικής τους χαράς. Ψοφούσαν κι ανεστέναζαν σαν ανθρώποι. Πέφτανε χάμου και ξεψυχούσαν σιγά σιγά, γύριζαν το λαιμό κοιτάζοντας λυπητερά τα εντόσθιά τους, που σάλευαν σαν κοκκινωπά φίδια ανάμεσα στα πόδια τους. Κουνούσαν απάνω-κάτω τα χοντρά τους κεφάλια δίχως να καταλαβαίνουν τίποτα. Ανετρίχιαζαν, τρέμανε τα ρουθούνια τους, ανοίγανε τα πλατιά χείλια ξεσκεπάζοντας τα δόντια τους και σερνόντανε με τσακισμένα πόδια. Πεθαίνανε στο τέλος βρέχοντας τα λουλούδια με το αίμα τους, και τα μεγάλα μάτια τους ήταν γεμάτα απορίες και πόνους. Ένα γαϊδουράκι με τσακισμένη τη ραχοκοκαλιά χαμόσερνε καμιά δεκαπενταριά μέτρα το κορμί του, ακουμπώντας μόνο στα μπροστινά πόδια. Κατόπι αναδιπλώθηκε, γύρισε το κεφάλι προς τη μεγάλη λαβωματιά του κι αγκομαχούσε πολλήν ώρα ώσπου να παραδώσει.
Ένας ημιονηγός, μόλις άρχισε ο βομβαρδισμός, βάλθηκε να τρέχει σαστισμένος. Βαστούσε γερά το χαλινάρι του γαϊδάρου του κι έτρεχε σαν τρελός. Έφτασε έτσι ως τ' αμπριά των Φραντσέζων ψωμάδων. Εκεί πια, μέσα στα γιούχα της φανταριάς, πήρε είδηση πως έσερνε πίσω του το κεφάλι του γαϊδάρου θερισμένο απ' το λαιμό.
Μέσα στα κλειδωμένα δόντια του το ζο κρατούσε ακόμα μια τούφα κίτρινες μαργαρίτες ματωμένες.
Το συγκεκριµένο απόσπασµα περιέχεται στο βιβλίο «Η ζωή εν τάφω» (1931) του Στρατή Μυριβήλη.
Πρόκειται για ένα βιβλίο µε αυτοβιογραφικό χαρακτήρα, το οποίο στο µεγαλύτερο µέρος του παρουσιάζεται ως ηµερολόγιο του λοχία Κωστούλα κατά τη διάρκεια των πολεµικών επιχειρήσεων.
Το βιβλίο χωρίζεται σε αφηγηµατικές ενότητες σύµφωνα να µε τη φυσική πορεία της πολεµικής ζωής του λοχία, από το µακεδονικό µέτωπο ως τον Α΄ Παγκόσµιο πόλεµο.
Επίσης, το έργο αυτό συνιστά το αντιπροσωπευτικότερο ελληνικό αντιπολεµικό λογοτέχνηµα.
Ενότητες
α) «Τα ζα… ανθρώπων» Άνθρωποι και ζώα αντιμέτωποι με τον παραλογισμό του πολέμου
β) «Η μεραρχία μας… της Μεραρχίας μας» Η μεταφορά των ζώων στο μέτωπο
γ) «Τα ζα… στο Περιστέρι» Η ζωή των γαϊδουριών
δ) «Ένα αεροπλάνο...να παραδώσει» Η μακράβια εξόντωσή τους από τον βομβαρδισμό
ε) «Ένας ημιονηγός...ματωμένες»Ο τραγκελαφικός επίλογος
ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ
Είναι ένα από τα τρία είδη του πεζού λόγου.
Είναι μια εκτενής, πολυεπίπεδη και πολυπρόσωπη πολλές φορές αφήγηση. Το μυθολογικό υλικό είναι εκτεταμένο και πολύπλοκο και εξελίσσεται σε πολλά επίπεδα χρόνου και χώρου.
Ανάλογα με τον σκοπό του συγγραφέα και το περιεχόμενο του έργου, το νεοελληνικό μυθιστόρημα μπορεί να διαιρεθεί σε πολλά είδη (ιστορικό, ηθογραφικό, αστικό κ.λπ.)
ΑΝΤΙΠΟΛΕΜΙΚΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ
Στο είδος αυτό αναπαρίστανται τα δεινά των πολέμων με σκοπό αντιπολεμικό.
Μερικές φορές όμως υπάρχουν συγγραφείς που περιγράφουν και υμνούν το μεγαλείο του πολέμου και τα ηρωικά κατορθώματα των πρωταγωνιστών.
Θέμα
Τα θέμα του αποσπάσματος είναι η αγριότητα και ο παραλογισμός του πολέμου, με θύματα όχι μόνο τους ανθρώπους αλλά και τα ανυπεράσπιστα ζώα, καθώς και η αδυναμία του ανθρώπου να αντιδράσει σε αυτή τη βαρβαρότητα.
Αφήγηση: Η αφήγηση είναι πρωτοπρόσωπη. Ο αφηγητής είναι πρωτοπρόσωπος και ομοδιηγητικός. Η αφήγηση γίνεται με εσωτερική εστίαση και είναι γραμμική δηλαδή ακολουθείται η χρονολογική σειρά που έγιναν τα αφηγούμενα γεγονότα.
Χρησιμοποιείται το πρώτο ενικό και το πρώτο πληθυντικό πρόσωπο.
Με το πρώτο ενικό πρόσωπο ο αφηγητής εκφράζει πιο πολύ προσωπικές θέσεις και απόψεις, ενώ στη δεύτερη περίπτωση με τη χρήση του πρώτου πληθυντικού προσώπου εκφράζεται ως μέλος του συλλογικού εμείς.
Ωστόσο υπάρχουν και παράγραφοι όπου η αφήγηση δίνει την εντύπωση ότι μετατρέπεται σε τριτοπρόσωπη.
Χρόνος:
Ο χρόνος δεν δηλώνεται. Γνωρίζουμε όμως έχοντας υπόψιν μας το έργο από το οποίο προέρχεται το απόσπασμα, πως τα γεγονότα διαδραματίζονται στη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Τόπος: Κάποιο νησί, η Θεσσαλονίκη και το Μέτωπο της Μακεδονίας.
Γλώσσα και ύφος. Η γλώσσα είναι δημοτική, καλοδουλεμένη και πλούσια .Γίνεται χρήση λαϊκών τύπων που συνδυάζονται με άριστο χειρισμό του λεξιλογίου.Έτσι επιτυγχάνεται απόλυτη ακριβολογία και σαφήνεια.
ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΥΡΙΒΗΛΗΣ
Ο Στρατής Μυριβήλης (1822 – 1969) γεννήθηκε στη Μυτιλήνη µε το πραγµατικό όνοµα Μιχαήλ Σταµατόπουλος.
Το 1912 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα και γράφτηκε στο Πανεπιστήµιο, εργαζόµενος παράλληλα ως συντάκτης σε περιοδικά και εφηµερίδες.Τις σπουδές του εγκατέλειψε σύντοµα για λόγους βιοπορισµού.
Κατατάχτηκε εθελοντικά το 1912 και πολέµησε στους βαλκανικούς πολέµους (όπου τραυµατίστηκε στο πόδι), στον πρώτο παγκόσµιο πόλεµο και στη Μικρασιατική εκστρατεία (ως ανθυπολοχαγός).
Μετά την καταστροφή της Σµύρνης έφυγε για τη Λέσβο, όπου έζησε ως το τέλος του 1932, οπότε εγκαταστάθηκε µε την οικογένειά του στην Αθήνα.
Κατά τη διάρκεια του πρώτου παγκοσµίου πολέµου άρχισε να γράφει τη Ζωή εν τάφω.
Τιµήθηκε µε το Κρατικό Βραβείο Πεζογραφίας (1940 για το Γαλάζιο βιβλίο) και το Σταυρό του Ταξιάρχη του Βασιλικού Τάγµατος του Γεωργίου Α΄ (1959).
Πέθανε άρρωστος από βρογχοπνευµονία στο νοσοκοµείο του Ευαγγελισµού στην Αθήνα.
Η πρώτη εµφάνιση του Στρατή Μυριβήλη στο χώρο της λογοτεχνίας σηµειώθηκε το 1915 µε τη συλλογή διηγηµάτων Κόκκινες ιστορίες.
Στα πρώτα του βήµατα συνδέθηκε µε τη λογοτεχνική γενιά του 1920, η οποία δέχτηκε έντονη την επίδραση του Κωστή Παλαµά των κοινωνικοπολιτικών γεγονότων των αρχών του αιώνα (Ελληνοτουρκικός Πόλεµος του 1897, Πρώτος Παγκόσµιος Πόλεµος, Μικρασιατική Καταστροφή).
Σύντοµα ωστόσο αποδεσµεύθηκε από την απαισιόδοξη κοσµοθεωρία των συγχρόνων του και αναδείχθηκε ως ένας από τους µεγαλύτερους αντιµιλιταριστές συγγραφείς της Ευρώπης και πρόδροµος της γενιάς του Τριάντα.
Το λογοτεχνικό έργο του Στρατή Μυριβήλη βασίζεται στη ζωή του, καθώς ο πόλεµος, οι στρατιώτες, ο θάνατος, ο ίδιος του ο εαυτός αποτέλεσαν τα θέµατα των διηγηµάτων του, στα οποία κυριαρχεί ο ανθρωπισµός και η φυσιολατρία.
Τέλος, κύρια χαρακτηριστικά του λογοτεχνικού του έργου αποτελούν η ρεαλιστική εξιστόρηση, η περιγραφική µαεστρία και ο έντονος λυρισµός.
Έγραψε µυθιστορήµατα (Η ζωή εν τάφω, Η δασκάλα µε τα χρυσά µάτια, Η Παναγιά η γοργόνα), µία νουβέλα (Βασίλης ο Αρβανίτης), συλλογές διηγηµάτων (Το πράσινο βιβλίο, Το γαλάζιο βιβλίο, Το κόκκινο βιβλίο, Το βυσσινί βιβλίο), ταξιδιωτικές εντυπώσεις, παιδική λογοτεχνία, δοκίµια.
Η ζωή εν τάφω
Η ζωή εν τάφω είναι το πρώτο μυθιστόρημα που έγραψε ο λογοτέχνης Στράτης Μυριβήλης, και ένα από τα πιο δημοφιλή και εμβληματικά μυθιστόρηματα της ελληνικής λογοτεχνίας του 20ού αιώνα.
Στο μυθιστόρημα, βασισμένο στις προσωπικές εντυπώσεις του συγγραφέα, εξιστορείται η φρίκη όχι μόνο του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά και κάθε πολέμου γενικότερα.
Ο λοχίας του πεζικού Αντώνης Κωστούλας καταγράφει σε γράμματα-ημερολόγιο, που σκοπεύει να στείλει στην αγαπημένη του, τις εμπειρίες, τις σκέψεις και τα συναισθήματά του, κατά την περίοδο που αυτός πολεμάει στο Μακεδονικό Μέτωπο το 1917.
Στη μορφή του βιβλίου, το έργο πρωτοκυκλοφόρησε το 1924, αλλά δεν πήρε την οριστική μορφή του, παρά μόνο στην 7η έκδοση του 1955. Μέχρι το 1990, το βιβλίο είχε κάνει περισσότερες από 25 ανατυπώσεις και είχε κυκλοφορήσει σε περισσότερα από 120.000 αντίτυπα.
Το έργο αποτελεί το πρώτο μέρος της μυθιστορηματικής τριλογίας του Μυριβήλη, με δεύτερο τη Δασκάλα με τα χρυσά μάτια (1933, η μικρασιατική εκστρατεία και καταστροφή) και τρίτο την Παναγιά τη Γοργόνα (1948, η εγκατάσταση του Ελληνισμού της Μικρασίας στα ελλαδικά χώματα).
ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΕΠΕΛΕΞΑ
Στέλλα Μπινιάρη
Το συγκεκριμένο απόσπασμα το διάλεξα επείδη ο ποιητής μέσα από αυτό απεικονίζει με ωμό ρεαλισµό και περιγραφική µαεστρία την αγριότητα και τον παραλογισµό του πολέµου µέσα από την περιγραφή µιας σκηνής, στην οποία εξοντώνονται αδικαιολόγητα, αθώα και ανυπεράσπιστα «επιστρατευµένα» ζώα.
Με λίγα λόγια μας δείχνει με ρεαλιστικό τρόπο την ασχήμια ενός πολέμου και την καταστροφή που μπορεί να προκαλέσει στην φύση.
ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΕΠΕΛΕΞΑ
Σοφία Τσούχλου
Διάλεξα αυτό το κείμενο γιατί έχει συγκλονιστική περιγραφή, καθώς μεταφέρει στον αναγνώστη την ωμότητα και την φρίκη του πολέμου.
Διαβάζοντας το συνειδητοποιεί κανείς πόσα ζώα και άμαχος πληθυσμός χάνουν την ζωή τους άδικα καθημερινά.
Επιπλέον ένιωσα τεράστια θλίψη διαβάζοντας την ρεαλιστική σκηνή της ζωοκτονίας όπου περιγράφεται ο θάνατος των αθώων ζώων.
Το αντιπολεμικό μήνυμα είναι ξεκάθαρα στην περιγραφή της εξόντωσης των ζώων όπου ο Μυριβήλης μας δημιουργεί σκληρές εικόνες και μας δείχνει την ματαιότητα του πολέμου.
Ο συγγραφέας συγκρίνει την τύχη των ανθρώπων και των ζώων στις πολεμικές επιχειρήσεις.
Θεωρεί πως τα ζώα αδικούνται περισσότερο σε τέτοιες καταστάσεις καθώς είναι αθώα εντελώς ανυπεράσπιστα και άκακα όντα, τα οποία εκτίθονται άθελα τους και με άδικο τρόπο στην παράλογη βία του πολέμου.
Τα ζώα υφίστανται τις συνέπειες ενός πολέμου, που προκαλούν οι άνθρωποι εξαιτίας των «συμφερόντων τους», των «ιδεολογιών», της «λόξας», της «μεγαλομανίας» και των «ενθουσιασμών» τους.
Οι ματωμένες μαργαρίτες που εξακολουθούν να βρίσκονται στο στόμα του ζώου, φανερώνουν ότι ο θάνατος το βρήκε την που ανυποψίαστο γευόταν τη χαρά της ζωής. Συμβολίζουν την ζωή που κόπηκε βίαια και απότομα, την χαρά που δεν ολοκληρώθηκε. Ταυτόχρονα όμως συμβολίζουν την ζωή που συνεχίζεται μέσα στην φρίκη του πολέμου και η οποία διεκδικεί δυναμικά την παρουσία της, στέλνοντας παράλληλα το μήνυμα κατά του πολέμου.
ακολουθεί το απόσπασμα σε audiobook
ΠΗΓΕΣ
1. Gym-ariogeion.fareth.sch.gr
2. Filologikagymnasium.blogspot.com
3. Brogs.sch.gr
4. Ksefteri.edu.gr
5. Wikipedia.org
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου