Πόλεμος του Βιετνάμ

 

Πόλεμος του Βιετνάμ

Ο πόλεμος του Βιετνάμ ήταν ίσως η μεγαλύτερη ένοπλη σύγκρουση μεταξύ Δύσης και Ανατολής κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Θεωρητικά η μάχη ήταν μεταξύ του Δημοκρατικού Στρατού του Βιετνάμ (Βόρειο Βιετνάμ) και της Δημοκρατίας του Βιετνάμ (Νότιο Βιετνάμ). Στην πραγματικότητα όμως ήταν ένας πόλεμος μέσω αντιπροσώπων μεταξύ των ΗΠΑ και της ΕΣΣΔ, ένας από τους πολλούς που έγιναν λόγω της απροθυμίας των υπερδυνάμεων να εμπλακούν σε απευθείας πόλεμο μεταξύ τους που ίσως θα κατέληγε σε πυρηνική καταστροφή. Αμερικανοί στρατιώτες είχαν ήδη εμπλακεί από το 1959, αλλά σε μεγάλους αριθμούς κατέφθασαν κατά το 1965. Εγκατέλειψαν τη χώρα το 1973, κάτι που οδήγησε τελικά στην παράδοση του Νότου στις 30 Απριλίου 1975.

Το 1960 οι Η.Π.Α, επί προεδρίας Αϊζενχάουερ, άρχισαν να στέλνουν στην Σαϊγκόν στρατιωτικούς συμβούλους ώστε να οργανώσουν και να εκπαιδεύσουν τον νοτιοβιετναμέζικο στρατό. Τον Ιανουάριο του 1961 ορκίζεται Πρόεδρος των Η.Π.Α ο Τζον Κένεντι ο οποίος θα στείλει μεγάλο αριθμό σύγχρονου στρατιωτικού οπλισμού στο Νότιο Βιετνάμ (όπλα, μαχητικά αεροπλάνα, ελικόπτερα, τεθωρακισμένα οχήματα) και θα αυξήσει τον αριθμό των Αμερικάνων στρατιωτικών συμβούλων αλλά θα επιμείνει στην μη αποστολή τακτικού στρατού από πλευράς Η.Π.Α. Ο Κένεντι υποστήριζε την Θεωρία του Ντόμινο, σύμφωνα με την οποία εάν μια χώρα της Νοτιοανατολικής Ασίας γινόταν κομμουνιστική, θα ακολουθούσαν και οι υπόλοιπες. Στην μάχη του Απ Μπακ τον Ιανουάριο του 1963 μια μικρή ομάδα Βιετκόνγκ νίκησε τον μεγαλύτερο σε αριθμό στρατό του Νοτίου Βιετνάμ και έκανε εμφανές ότι ο πρόεδρος Ντιέμ δεν ήταν ικανός να σταματήσει τους αντάρτες (κάτι που πίστευε και ο ίδιος ο Κένεντι). Παράλληλα η συνεχής εχθρική αντιμετώπιση των Βουδιστών και οι επιθέσεις του νοτιοβιετναμέζικου στρατού σε λατρευτικούς χώρους αυτών, οδήγησε σε μαζικές διαδηλώσεις στην Σαϊγκόν.

Οι απώλειες του αμερικανικού στρατού εκτιμάται ότι είναι περίπου στους 58.220 νεκρούς. Παράλληλα, έχασαν τη ζωή τους και 1.100.000 στρατιώτες του βορείου Βιετνάμ, ενώ 250.000 από το νότιο Βιετνάμ. Από τις συνολικές απώλειες, οι μισές ήταν άμαχος πληθυσμός και παιδιά.

Κινήματα κατά του πολέμου

Το αντιπολεμικό κίνημα του Βιετνάμ, διάσημο για τον ήχο και τη μανία του, αξίζει περισσότερα. Ήταν το πρώτο μαζικό κίνημα ενάντια σε έναν πόλεμο στην αμερικανική ιστορία και μια από τις μεγάλες ηθικές σταυροφορίες της, ωστόσο οι περισσότεροι Αμερικανοί θυμούνται μόνο τεράστιες διαμαρτυρίες και κοινωνικό χάος. Στην πραγματικότητα, το κίνημα των 10 ετών, στο οποίο έπαιξε ρόλο, ήταν ένα σύνθετο φαινόμενο που εξελίχθηκε στρατηγικά καθώς άλλαζαν οι συνθήκες. Μπορεί να αναλυθεί σε τέσσερα επικαλυπτόμενα στάδια.

Στο πρώτο στάδιο, το 1964 και το 1965, ηγήθηκαν δύο ομάδες: αριστεροί ακτιβιστές οργανωμένοι σε ομάδες ειρήνης που αντιτίθενται στον Ψυχρό Πόλεμο και την αμερικανική επέμβαση στο εξωτερικό, και φοιτητές που είχαν ενηλικιωθεί κατά τη διάρκεια του κινήματος για τα πολιτικά δικαιώματα του Νότου και είχαν δει πόσο εύκολα θα μπορούσε η κυβέρνηση να αποσπάσει το βλέμμα της από την αδικία. Όταν ο πόλεμος επεκτάθηκε το 1965, το νεοσύστατο κίνημα υιοθέτησε δύο στρατηγικούς στόχους: να δώσει στους ακτιβιστές αρκετή γνώση για το Βιετνάμ ώστε να μπορέσουν να τραβήξουν τους άλλους στη δράση και να εξομαλύνει την αντιπολίτευση, καθώς πολλοί Αμερικανοί δίσταζαν να αντιταχθούν στη χώρα τους σε μια εποχή πόλεμος.

Οι ομάδες ειρήνης εκπαίδευσαν το κοινό και τον Τύπο. Οι μαθητές επινόησαν έναν νέο τρόπο εκπαίδευσης ακτιβιστών, τα εξαιρετικά επιτυχημένα μαθήματα στην πανεπιστημιούπολη, και μεταξύ Μαρτίου και Ιουνίου, πάνω από 120 πραγματοποιήθηκαν σε όλη τη χώρα. Οργανώθηκαν δημόσιες διαμαρτυρίες για την ομαλοποίηση της αντιπολίτευσης. Τον Απρίλιο, το Students for a Democratic Society συγκέντρωσε εκπληκτικά 20.000 στο πρώτο. Τον Νοέμβριο, η ειρηνευτική οργάνωση SANE υποστήριξε μια άλλη, με παρόμοια συμμετοχή. Μέχρι το τέλος του 1965, αυτό το πρώτο στάδιο είχε σε μεγάλο βαθμό πετύχει. Οι ακτιβιστές απέκτησαν βαθιά γνώση του Βιετνάμ και του πολέμου και οι διαμαρτυρίες, αν και ήταν ακόμη μικρές, ομαλοποίησαν την αντιπολίτευση παρά τις κατηγορίες ότι ήταν αντιαμερικανοί. Οι σπόροι αμφιβολίας φυτεύτηκαν στον Τύπο και στο κοινό θα ανθίσουν αργότερα.                                            

Όμως ο πόλεμος κλιμακώθηκε. Στις αρχές του 1966, οι αποστολές στρατευμάτων, οι απώλειες των Αμερικανών και οι κλήσεις στρατευμάτων αυξήθηκαν δραματικά και οι φοιτητές και οι οικογένειές τους της μεσαίας τάξης, για τις οποίες η στρατιωτική θητεία δεν ήταν στην ημερήσια διάταξη, έδωσαν προσοχή. Το προσωπικό τους συμφέρον πυροδότησε ένα δεύτερο στάδιο του αντιπολεμικού κινήματος, με πολύ μεγαλύτερες και πολυάριθμες διαμαρτυρίες. Φωνές του κατεστημένου, συμπεριλαμβανομένου του γερουσιαστή Ρόμπερτ Κένεντι και του σημαντικού αρθρογράφου Walter Lippmann, μίλησαν εναντίον του πολέμου. Ο γερουσιαστής J. William Fulbright πραγματοποίησε τηλεοπτικές ακροάσεις που έφεραν αντιπολεμικές απόψεις απευθείας στα αμερικανικά σπίτια. Καθ' όλη τη διάρκεια του 1966 και του 1967, ηγέτες από την πολιτική, την επιστήμη, την ιατρική, τον ακαδημαϊκό χώρο, την ψυχαγωγία, τον Τύπο και ακόμη και τις επιχειρήσεις ανακοίνωσαν την αντίθεσή τους στον πόλεμο.

 

Antiwar demonstrators in Washington in October, 1967.Credit...Associated Press

Φάσεις του πολέμου

Στα μέσα της δεκαετίας του 1950, λίγο μετά τη γαλλική ήττα, οι Ηνωμένες Πολιτείες άρχισαν να στέλνουν συμβούλους στο Νότιο Βιετνάμ. Ύστερα από το επεισόδιο στον κόλπο του Τονκίνου τον Αύγουστο του 1964, οι ΗΠΑ κλιμάκωσαν τον ρόλο τους βομβαρδίζοντας αρχικά τον βορρά και ακολούθως παρατάσσοντας στρατιωτικές δυνάμεις τον επόμενο χρόνο. Το 1967, 500.00 Αμερικανοί, 60.000 συμμαχικά στρατεύματα και 700.000 Νοτιοβιετναμέζοι πολεμούσαν εναντίον των Βιετκόνγκ. Ο πόλεμος πέρασε από τρεις φάσεις:

1) οι Κομμουνιστές τήρησαν αμυντική στάση, διεξάγοντας ανταρτοπόλεμο και τρομοκρατικές ενέργειες, για να ελέγξουν όσο το δυνατό το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού.

2) οι τακτικές στρατιωτικές δυνάμεις τους άρχισαν επιδρομές εναντίον απομονωμένων κυβερνητικών φυλακίων

3) οι μεγάλες μονάδες ανέλαβαν μία συντονισμένη επίθεση, για να συντρίψουν τις κυβερνητικές δυνάμεις και να αναλάβουν τον πλήρη έλεγχο του άμαχου πληθυσμού. Το τελευταίο στάδιο της τρίτης φάσης ήταν το χόι γκια, ο γενικός ξεσηκωμός του λαού για την ανατροπή της κυβέρνησης.

Στη διάρκεια του πολέμου οι Βιετκόνγκ και οι Νοτιοβιετναμέζοι συγκρούστηκαν σκληρά στο πλαίσιο των δύο πρώτων φάσεων.

Και μια πιο σύντομη αναδρομή του πολέμου στο Βιετνάμ.

ΤΑΙΝΙΕΣ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ 

Ο πόλεμος μεγάλο κινηματογραφικό αντίκτυπο και γυρίστηκαν ταινίες αμέσως μετά τη λήξη του. Μερικές από αυτές είναι:

 

Ο ΕΛΑΦΟΚΥΝΗΓΟΣ 

Ο Μάικ, ο Στίβεν και ο Νικ, τρεις νεαροί εργάτες σε εργοστάσιο μετάλλων της Πενσυλβάνια, ετοιμάζονται να πάνε στον πόλεμο  του Βιετνάμ . Λίγες μέρες πριν φύγουν ο Στίβεν παντρεύεται την Αντζελα και οι τρεις φίλοι γιορτάζουν ανέμελοι το γάμο του Στίβεν πηγαίνοντας για κυνήγι.

Λίγο καιρό μετά, στην κόλαση του Βιετνάμ  πέφτουν στα χέρια των Βιετκόνγκ και μεταφέρονται σε στρατόπεδο συγκέντρωσης, όπου και υποχρεώνονται να παίξουν τη ζωή  τους στη ρώσικη ρουλέτα. Ο Μάικ καταφέρνει να γυρίσει το παιχνίδι προς όφελός τους και να ξεφύγουν.

Όμως η τύχη  δεν τους βοηθάει και πολύ. Ο Στίβεν χάνει τα πόδια του, ο Νικ εξαφανίζεται στα βάθη της Σαϊγκόν και ο Μάικ, άλλος άνθρωπος πια, επιστρέφει πίσω στην πατρίδα του. Μην αντέχοντας όμως το κλίμα και τα σχόλια των υπολοίπων στην πατρίδα του, αποφασίζει να γυρίσει πίσω στη Σαϊγκόν για να βρει το φίλο του, Νικ...

Μια εις βάθος ανάλυση των επιδράσεων του πολέμου του Βιετνάμ στις ζωές των ανθρώπων σε μια μικρή επαρχιακή πόλη της Αμερικής 

Η ταινία σκηνοθετήθηκε από τον Μάικλ Τσιμίνο, ο οποίος συνέγραψε το σενάριο με άλλους τρεις. Στην ταινία πρωταγωνιστούν οι Ρόμπερτ Ντε Νίρο, Κρίστοφερ Γουόκεν, Τζον Σάβατζ και Μέριλ Στριπ. 

Φόρεστ Γκαμπ

Ο καλόκαρδος Φόρεστ Γκαμπ, ένα άτομο με χαμηλό δείκτη νοημοσύνης, αλλά ιδιαίτερα χαρίσματα, έζησε ένα επικό ταξίδι στη ζωή του, κατά τη διάρκεια του οποίου συνάντησε σημαντικές προσωπικότητες της ιστορίας, επηρέασε την ποπ κουλτούρα και έζησε από κοντά αξιοσημείωτα ιστορικά γεγονότα, από τα σπουδαιότερα ίσως γεγονότα που επηρέασαν την εξέλιξη των ΗΠΑ.
Παρόλα αυτά, ίσως ποτέ να μην κατάλαβε το πόσο σημαντικά ήταν όσα έζησε. 

Φόρεστ Γκαμπ (αγγλ. Forrest Gump) είναι ο τίτλος μιας βραβευμένης με Όσκαρ Αμερικάνικης ταινίας που βγήκε στις αίθουσες το 1994 και που αποτελεί διασκευή του ομώνυμου βιβλίου του Γουίνστον Γκρουμ (1986). Συνολικά συγκέντρωσε 13 υποψηφιότητες για Όσκαρ, από τα οποίες κέρδισε τα 6, ανάμεσα στα οποία τα Βραβεία Καλύτερης Ταινίας, Καλύτερης Σκηνοθεσίας για τον Ρόμπερτ Ζεμέκις και Α΄ Ανδρικού Ρόλου για τον ηθοποιό Τομ Χανκς.

Μια συνταρακτική αληθινή ιστορία, από αυτές που βιώνουν πολλές γυναίκες και άνδρες που οι αγαπημένοι τους πηγαίνουν στον πόλεμο.

Η γυναίκα που έγραψε αυτό το ποίημα, έχασε τον άνδρα της στον πόλεμο του Βιετνάμ, όταν εκείνος αναγκάστηκε να στρατολογηθεί. Είχαν μαζί μια 4χρονη κόρη. Η γυναίκα αυτή έμεινε μόνη της μαζί με την μικρή της κόρη και έγραψε αυτό το ποίημα με τον τίτλο “But you didn’t”, λέγοντας στον αγαπημένο της σύζυγο όσα μετάνιωσε και δεν του είπε. Η γυναίκα αυτή πέθανε από φυσικά αίτια, χωρίς να ξαναπαντρευτεί. Η κόρη της βρήκε χρόνια μετά το ποίημα και το δημοσίευσε.

“Θυμάσαι εκείνη τη μέρα που δανείστηκα το νέο αυτοκίνητό σου και το τράκαρα;

Νόμιζα ότι θα με σκοτώσεις! Αλλά δεν το ‘κανες.

Θυμάσαι εκείνη τη φορά που έριξα καφέ πάνω στο χαλί σου;

Νόμιζα ότι θα με μισήσεις! Αλλά δεν το ‘κανες.

Θυμάσαι τότε που σε έσυρα στο πάρκο παρόλο που μου είπες ότι θα χιονίσει;

Νόμιζα ότι θα πεις, “στο ‘πα!”. Αλλά δεν το ‘κανες.

Θυμάσαι εκείνη το φορά που φλέρταρα με άλλους για να σε κάνω να ζηλέψεις;

Νόμιζα ότι θα με εγκαταλείψεις. Αλλά δεν το ‘κανες.

Θυμάσαι εκείνη το φορά που τσακωθήκαμε λίγο πριν πάμε για χορό;

Νόμιζα ότι θα με άφηνες μόνη. Αλλά δεν το ‘κανες.

Ναι, υπάρχουν πολλά πράγματα που δεν έκανες.

Αλλά με ανέχτηκες.

Με αγάπησες.

Με φρόντισες.

Ήθελα να με συγχωρέσεις για πολλά πράγματα που έκανα.

Όταν θα γυρνούσες από το Βιετνάμ.

Αλλά δε γύρισες.

Νίκος Γιούλος και Αντώνης Καραθανάσης